XVII Gliwickie Dni Dziedzictwa Kulturowego

       

 

Organy firmy Rieger&Kloss w Gliwicach

 

oprowadzanie i prezentacja organów: prof. Julian Gembalski

       
 

Pionierem tradycji organmistrzowskich w Krnovie (Karniowie), był Franz Rieger (13.XII.1812–1886). Od dzieciństwa interesował się muzyką i rzemiosłem, Po ukończeniu szkoły średniej w Krnovie, podjął naukę w Wiedniu. W 1844 r. po egzaminach końcowych powrócił do Krnova i wkrótce otrzymał zlecenie na 20-głosowe organy do zamkowego kościoła niedaleko Krnova. Rieger oznaczył je jako Opus 1. Od początku swojej działalności, dał się poznać na całym Śląsku jako organmistrz o wyjątkowo wysokich kwalifikacjach. Jego firma, zarejestrowana w rejestrze handlowym monarchii austriackiej w 1852 r., z uwagi na wysoką jakość wyrobów prędko zdobyła doskonałą renomę. W ślady ojca poszło dwóch synów, Otto i Gustav. Obydwaj studiowali organmistrzostwo w Wiedniu. W 1872 r. ojciec przekazał im dobrze prosperującą firmę, wtedy też zmieniono nazwę firmy na Franz Rieger&Söhne. Franz Rieger pełnił w fabryce rolę konsultanta do 1880 r.
Już w 1873 r. na wystawie światowej w Wiedniu, bracia otrzymali złoty medal za innowacyjność czym zapewnili firmie dalsze zamówienia, ale decydujące znaczenie miała wystawa światowa w Paryżu w 1878 r,, która przyniosła im międzynarodowe uznanie i wiele zamówień z całego świata. W 1879 r. firma zmieniła nazwę na „Gebrüder Rieger“. Uznaniem wysokiej jakości wyrobów, było nadanie firmie tytułu „cesarsko-królewskiego nadwornego dostawcy“, W 1880 r. Otto został odznaczony Krzyżem Rycerskim przez cesarza Franciszka Józefa I. Po śmierci Ottona w 1903 r. zarządzanie przejął jego syn, także Otto, znakomity organmistrz. Złoty okres w dziejach firmy przerwany został przez wybuch I wojny światowej. Zakład mocno ucierpiał, załamały się rynki zbytu, a firma po rozpadzie monarchii austro-węgierskiej utraciła rangę. Po śmierci Ottona w 1916 r., gdy w rodzinie nie było nikogo kto mógłby go zastąpić, kierownictwo firmy przejął Josef von Glatter-Götz, dotychczasowy dyrektor generalny zakładu i w 1924 r. odkupił firmę od rodziny Rieger. Firma powoli odzyskiwała dawną sławę i znów wojna przerwała dobrą passę.
W 1948 r. firma została znacjonalizowana, tak jak i druga istniejąca w Krnovie organmistrzowska firma Hermanna Klossa, a następnie obie firmy połączono w jeden zakład pod nazwą „Fabryka organów Rieger-Kloss w Krnovie“. Przedsiębiorstwo zaczęło prędko odzyskiwać swoją dawną pozycję na rynkach światowych. Już w 1950 roku firma produkowała organy o jakości porównywalnej z przedwojenną. Rok 1958 zaznaczył się sukcesem na targach EXPO 58.
Po 1989 r. zakład przeszedł transformację, zakończoną w 1994 roku prywatyzacją na rzecz akcjonariatu pracowniczego. W grudniu 2011 r. firmę wykupił ing. Petr Škrbel. Od czasu założenia firmy do maja 2014 r. fabryka wyprodukowała 3 735 (V.2014) znakomitych koncertowych i kościelnych organów i jest szeroko znana.
 
       
       
       
       
       
       
       
       
       
     
       
     
       
     
       
     
       
     
       
     
       
     
       
     
       
     
       
     
       
     
       
     
       
     
       
     
       
     
       
     
       
       
     
       
 
 
       
     
       
     
       
     
       
     
       
       
       
     
  materiały źródłowe: Koenig F.; Organmistrzowie wywodzący się z Głogówka i działający na Śląsku; musicamsacram.pl
Łoś M.; Instrumentarium organowe Gliwic.
Romuald Romaniak, zabytkoweinstrumenty.wordpress.com

opracowanie: Małgorzata Malanowicz
fot.: Zdzisław Daniec, Krystyna Koch, Małgorzata Malanowicz